Evacuatie bij overstroming: wat neem je mee?

De sirenes gaan af, je telefoon zoemt met een NL-Alert en op de radio hoor je dat je wijk geëvacueerd wordt vanwege dreigend hoogwater. Je hebt misschien een paar uur, misschien minder. Wat neem je mee? Waar ga je naartoe? En hoe bereid je je voor op iets waarvan je hoopt dat het nooit gebeurt? In dit artikel lees je precies wat je moet inpakken, hoe je een evacuatie plant en welke fouten je moet vermijden. Want voorbereiding is het verschil tussen paniek en controle.

Waarom voorbereiding essentieel is

Bij de evacuatie van het rivierengebied in 1995 moesten 250.000 mensen hun huis verlaten. Veel van hen hadden geen noodpakket klaarstaan en moesten in paniek verzamelen wat ze konden vinden. Belangrijke documenten bleven achter, medicijnen werden vergeten en huisdieren raakten zoek.

De les is duidelijk: als je wacht tot de evacuatie wordt aangekondigd, is het te laat om rustig te pakken. Een noodtas die altijd klaarstaat, is je belangrijkste bezit bij een evacuatie. Het kost je één middag om samen te stellen en kan je weken aan stress en problemen besparen.

De noodtas: je evacuatiebasis

Een noodtas (ook wel grab bag of bug-out bag genoemd) is een stevige, waterdichte tas of rugzak die je binnen 5 minuten kunt pakken en meenemen. Het doel is om je gezin minimaal 72 uur zelfredzaam te houden buiten je huis. Kies een tas die comfortabel te dragen is, waterdicht of voorzien van een regenhoes, en groot genoeg voor de essentiële spullen.

Categorie 1: Documenten en administratie

Bij een overstroming kunnen je bezittingen verloren gaan. Documenten zijn vaak onvervangbaar of kosten weken om opnieuw aan te vragen. Neem het volgende mee, bij voorkeur in een waterdichte map of zak:

• Identiteitsbewijzen: Paspoort of ID-kaart van alle gezinsleden
• Rijbewijs
• Zorgverzekeringspassen van alle gezinsleden
• Bankpassen en contant geld (minimaal 100 euro in kleine coupures; pinautomaten kunnen uitvallen)
• Verzekeringspapieren: Polisnummers en telefoonnummer van je verzekeraar (inboedel- en opstalverzekering)
• Eigendomsakte of huurcontract
• Medische documenten: Recente recepten, vaccinatieboekjes, medische verklaringen
• Kopieën van belangrijke documenten: Bewaar digitale kopieën op een USB-stick en in de cloud

Tip: maak van al je belangrijke documenten een foto met je telefoon en sla deze op in een beveiligde cloudservice. Zo heb je altijd een digitale backup, ook als de papieren versies verloren gaan.

Categorie 2: Medicijnen en medische benodigdheden

Medicijnen zijn bij een evacuatie vaak het allerbelangrijkst en worden het vaakst vergeten. Zorg voor:

• Voorraad van dagelijkse medicijnen voor minimaal 7 dagen (vraag je huisarts om een extra recept voor je noodvoorraad)
• Pijnstillers: Paracetamol en ibuprofen
• EHBO-set: Pleisters, verband, ontsmettingsmiddel, pincet, schaar
• Persoonlijke medische hulpmiddelen: Bril of contactlenzen met vloeistof, gehoorapparaat met extra batterijen, insulinepen met koelelement
• Allergiepennen (EpiPen) voor gezinsleden met ernstige allergieën
• Anticonceptie en persoonlijke hygiëneproducten

Controleer de houdbaarheid van je noodmedicijnen elke zes maanden en vervang verlopen producten direct.

Categorie 3: Water en voedsel

Bij een evacuatie is het niet altijd zeker dat er direct opvang beschikbaar is met eten en drinken. Neem mee:

• Drinkwater: Minimaal 1,5 liter per persoon per dag, voor 3 dagen. Gebruik stevige waterzakken of flessen die niet lekken.
• Houdbaar voedsel: Energierepen, noten, gedroogd fruit, crackers, blikvoedsel met trekring (geen blikopener nodig)
• Noodrantsoenen: Speciale noodvoedselrepen met hoge caloriedichtheid nemen weinig ruimte in
• Beker en bestek: Een opvouwbare beker en spork (lepel-vork combinatie)

Categorie 4: Communicatie en informatie

Tijdens een evacuatie is informatie je belangrijkste vriend. Neem mee:

• Noodradio: Met handslinger en zonnepaneel, vooraf ingesteld op je regionale calamiteitenzender. Dit is je enige gegarandeerde informatiebron bij langdurige stroomuitval.
• Telefoon met oplader en powerbank: Een volledig opgeladen powerbank van minimaal 10.000 mAh
• Belangrijke telefoonnummers op papier: Familie, huisarts, verzekeraar, gemeente, dierenarts. Bij een lege telefoon ben je anders onbereikbaar.
• Papieren kaart: Van je regio en je geplande vluchtroute. GPS en Google Maps werken niet zonder internet of stroom.

Categorie 5: Warmte en bescherming

• Nooddekens (reddingsdekens): Lichtgewicht en compact, houden tot 90% van de lichaamswarmte vast
• Extra set kleding: Warme, droge kleding per persoon in een waterdichte zak
• Regenponcho of regenjas
• Stevige schoenen: Bij overstroming loop je door modder, puin en mogelijk vervuild water. Draag gesloten, waterdichte schoenen.
• Zaklamp of hoofdlamp: Met extra batterijen

Categorie 6: Hygiëne

• Toiletpapier in een waterdichte zak
• Vochtige doekjes (voor wassen zonder water)
• Handgel (desinfecterend)
• Tandenborstel en tandpasta
• Luiers en flesvoeding voor baby's
• Menstruatieproducten

Huisdieren bij evacuatie

Huisdieren zijn gezinsleden en mogen niet worden achtergelaten. Bereid ook voor hen een noodpakket voor:

• Voedsel en water: Minimaal 3 dagen voorraad diervoedsel en een opvouwbare drinkbak
• Riem, halsband met penning en transportbox: Zorg dat je huisdier geïdentificeerd kan worden. Een chip is ideaal, maar ook een penning met je telefoonnummer is belangrijk.
• Medicijnen: Als je huisdier dagelijks medicijnen krijgt, neem een weekvoorraad mee
• Vertrouwd voorwerp: Een speeltje of dekentje dat naar thuis ruikt, vermindert stress bij het dier
• Dierenpassport en vaccinatieboekje

Belangrijk: niet alle noodopvanglocaties accepteren huisdieren. Informeer vooraf bij je gemeente welke opvanglocaties diervriendelijk zijn, of regel een alternatief onderdak bij familie of vrienden buiten het risicogebied.

Routeplanning: weet waar je naartoe gaat

Een evacuatie zonder plan is chaos. Bereid nu alvast het volgende voor:

Kies twee bestemmingen

1. Primaire bestemming: Familie, vrienden of een verblijfplaats buiten het risicogebied maar niet te ver weg. Bespreek dit vooraf met hen.
2. Secundaire bestemming: Een alternatief voor het geval je primaire bestemming onbereikbaar is. Kies een andere richting dan je primaire route.

Plan twee routes

• Hoofdroute: De snelste weg naar je bestemming via snelwegen. Houd er rekening mee dat snelwegen bij een massa-evacuatie verstopt raken.
• Alternatieve route: Via secundaire wegen en binnendoor. Print deze route uit op papier.

Ken de evacuatieroutes van je gemeente

Elke gemeente in een overstromingsrisicogebied heeft evacuatieplannen met vooraf bepaalde routes. Deze informatie is beschikbaar via je gemeente of via risicokaart.nl. Ken deze routes en markeer ze op je papieren kaart.

Timing is cruciaal

Bij een dreigende overstroming geldt: ga vroeg. De eerste uren van een evacuatie verlopen nog relatief geordend. Naarmate meer mensen tegelijk vertrekken, raken wegen verstopt en wordt evacuatie steeds moeilijker. Als de overheid adviseert om te vertrekken, wacht dan niet af maar ga direct.

Let op: bij een plotselinge overstroming kan de overheid adviseren om juist niet te evacueren maar te schuilen op hoger gelegen verdiepingen (verticale evacuatie). Luister altijd naar de instructies via NL-Alert en de calamiteitenzender.

Veelgemaakte fouten bij evacuatie

• Te laat vertrekken: Veel mensen onderschatten de situatie en wachten te lang. Ga bij twijfel liever te vroeg dan te laat.
• Door water rijden: Rij nooit door ondergelopen wegen. Al bij 30 centimeter stromend water kan een auto worden meegesleurd. Bij 60 centimeter drijft vrijwel elke auto.
• Terugkeren voor spullen: Ga niet terug naar je huis voor vergeten items. Materiële bezittingen zijn vervangbaar, jij niet.
• Geen contant geld: Pinautomaten en betaalterminals werken niet bij stroomuitval. Contant geld is je enige betaalmiddel.
• Huisdieren achterlaten: Neem je huisdieren mee of regel vooraf opvang. Achtergelaten dieren komen in levensgevaar en bemoeilijken reddingsoperaties.

Na de evacuatie

Keer pas terug naar je woning als de overheid aangeeft dat het veilig is. Bij terugkeer na een overstroming:

• Controleer de constructie van je woning op schade voordat je naar binnen gaat
• Gebruik geen elektriciteit totdat de installatie is gecontroleerd door een elektricien
• Gooi alle voedsel weg dat in contact is geweest met overstromingswater
• Draag beschermende kleding en laarzen: overstromingswater bevat rioolwater, chemicaliën en bacteriën
• Documenteer alle schade met foto's voor je verzekering

Stel je noodtas vandaag samen

Een evacuatie komt altijd onverwacht. De tijd die je nu investeert in het samenstellen van een noodtas betaalt zich dubbel en dwars terug als het zover is. Bij RampReady vind je complete noodpakketten die specifiek zijn samengesteld voor evacuatiescenario's: compact, licht en voorzien van alles wat je de eerste 72 uur nodig hebt. Combineer dit met een noodradio en je bent voorbereid op het ergste. Wacht niet tot het water stijgt. Pak vandaag je noodtas in.