NCTV dreigingsbeeld: actuele risico's voor Nederland

Het Nationaal Coordinaor Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) publiceert periodiek het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) en het bredere Dreigingsbeeld Statelijke Actoren. Deze rapportages vormen de meest gezaghebbende analyse van de veiligheidsdreigingen waarmee Nederland te maken heeft. Van terrorisme en radicalisering tot cyberaanvallen en statelijke ondermijning: het NCTV brengt in kaart welke risico's er spelen en hoe deze zich ontwikkelen. In dit artikel vatten we de belangrijkste bevindingen samen en bespreken we wat dit betekent voor jouw noodvoorbereiding.

Wat is het NCTV?

Het NCTV valt onder het ministerie van Justitie en Veiligheid en is verantwoordelijk voor de coordinatie van terrorismebestrijding, cybersecurity en crisisbeheersing in Nederland. De organisatie analyseert dreigingen, coordineert de respons op crises en adviseert de regering over veiligheidsbeleid. Het NCTV werkt samen met inlichtingen- en veiligheidsdiensten (AIVD en MIVD), politie, het Openbaar Ministerie en internationale partners.

De dreigingsbeelden die het NCTV publiceert zijn gebaseerd op analyses van de AIVD, MIVD, politie, en internationale inlichtingendiensten. Ze geven een periodiek overzicht van de dreigingen voor de nationale veiligheid en vormen de basis voor het dreigingsniveau dat in Nederland geldt.

Dreigingsniveaus in Nederland

Het NCTV hanteert vijf dreigingsniveaus:

1. Minimaal: Er is vrijwel geen dreiging.
2. Laag: De kans op een aanslag is klein.
3. Aanzienlijk: De kans op een aanslag is reeel.
4. Substantieel: De kans op een aanslag is aanzienlijk.
5. Kritiek: De kans op een aanslag is zeer groot.

Het dreigingsniveau in Nederland staat al geruime tijd op aanzienlijk (niveau 3 van 5), wat betekent dat de kans op een terroristische aanslag reeel is. Dit niveau is niet alleen gebaseerd op concrete dreigingsinformatie maar ook op de structurele kwetsbaarheid van een open samenleving als de Nederlandse.

Terrorismedreiging

Het meest recente DTN identificeert verschillende bronnen van terrorismedreiging:

Jihadistische dreiging

De jihadistische dreiging blijft een structureel element in het dreigingsbeeld. Hoewel het territoriale kalifaat van ISIS is verslagen, blijft de ideologie aantrekkingskracht uitoefenen. Het NCTV signaleert:

• Zelfstandig opererende individuen (lone actors) die radicaliseren via online propaganda vormen de grootste dreiging.
• De aanslag in Brussel (2023) en andere incidenten in Europa onderstrepen dat de dreiging in West-Europa reeel blijft.
• Teruggekeerde Syrie-gangers en hun gezinsleden vormen een blijvende zorg.

Rechts-extremistische dreiging

Een groeiende zorg is de rechts-extremistische dreiging. Het NCTV constateert dat rechts-extremistische ideologieen, met name accelerationisme (het versnellen van maatschappelijke ineenstorting), aantrekkingskracht uitoefenen op een jonge doelgroep. Online platformen spelen een centrale rol in radicalisering.

Links-extremisme en activistische dreiging

Hoewel de dreiging vanuit links-extremisme kleiner is dan die van jihadisme of rechts-extremisme, signaleert het NCTV een verharding bij bepaalde activistische groeperingen. Acties rond klimaat, dierenrechten en anti-overheidssentiment kunnen in uitzonderlijke gevallen een gewelddadig karakter krijgen.

Statelijke dreigingen

Een van de meest urgente dreigingen die het NCTV signaleert, betreft activiteiten van statelijke actoren, buitenlandse mogendheden die de nationale veiligheid van Nederland bedreigen:

Rusland

Sinds de invasie van Oekraine in 2022 is de dreiging vanuit Rusland toegenomen. Het NCTV en de AIVD waarschuwen voor:

• Spionage: Rusland voert actief inlichtingenoperaties uit in Nederland, gericht op politieke besluitvorming, defensie en technologie.
• Sabotage: Er zijn aanwijzingen dat Rusland de capaciteit en intentie heeft om vitale infrastructuur in Europa te saboteren, waaronder onderzeese kabels, energienetwerken en communicatiesystemen.
• Desinformatie: Rusland voert campagnes om de publieke opinie in Nederland te beinvloeden en het vertrouwen in democratische instituties te ondermijnen.

China

China vormt volgens het NCTV een groeiende dreiging op het gebied van economische spionage, technologiediefstal en politieke beinvloeding. Chinese inlichtingendiensten zijn actief in Nederland en richten zich op bedrijven in de hightech-sector, universiteiten en politici.

Iran

Iran vormt een dreiging op het gebied van transnationale repressie (intimidatie van Iraanse dissidenten in Nederland) en potentiele terroristische aanslagplanning.

Cyberdreiging

De cyberdreiging is in de afgelopen jaren exponentieel gegroeid en vormt volgens het NCTV een van de grootste risico's voor de nationale veiligheid:

• Ransomware: Criminele groeperingen en statelijke actoren gebruiken ransomware om Nederlandse organisaties te chanteren. Ziekenhuizen, gemeenten en bedrijven zijn doelwit geweest.
• Aanvallen op vitale infrastructuur: Energienetwerken, watervoorziening, telecommunicatie en het financiele systeem zijn potentiele doelwitten voor cyberaanvallen. Een succesvolle aanval kan leiden tot langdurige maatschappelijke ontwrichting.
• Supply chain attacks: Aanvallen via toeleveranciers van software en hardware treffen indirect een groot aantal organisaties tegelijk.

Het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) waarschuwt dat de digitale weerbaarheid van Nederland versterking nodig heeft en dat organisaties en burgers alert moeten zijn op phishing, malware en social engineering.

Wat betekent dit voor je noodvoorbereiding?

Het NCTV-dreigingsbeeld maakt duidelijk dat de dreigingen waarmee Nederland te maken heeft divers en reeel zijn. Voor je noodvoorbereiding betekent dit:

Wees voorbereid op langdurige verstoringen

Een cyberaanval op vitale infrastructuur of sabotage van energienetwerken kan leiden tot langdurige stroomuitval. Zonder stroom vallen verwarming, communicatie, betalingsverkeer, koeling van voedsel en waterzuivering uit. Zorg voor:

• Een noodvoorraad voedsel en water voor minimaal drie tot zeven dagen.
• Een noodradio op batterijen of dynamo, zoals de Sangean MMR-88 of POWERplus Bison, om informatie te blijven ontvangen.
• Contant geld voor essentiële aankopen.
• Alternatieve verlichting en warmtebronnen.

Diversifieer je informatiebronnen

Bij een desinformatiecampagne of cyberaanval op digitale media is het essentieel om betrouwbare informatiebronnen te hebben. De radio, in het bijzonder NPO Radio 1 en regionale omroepen, is door de overheid aangewezen als officiele calamiteitenzender. Een goede noodradio is daarmee niet alleen nuttig bij natuurrampen maar ook bij hybride dreigingen.

Ken de procedures

Weet hoe NL-Alert werkt, ken de lokale evacuatieroutes en bespreek met je huisgenoten wat te doen bij verschillende scenario's. Het NCTV benadrukt dat zelfredzaamheid van burgers essentieel is bij grootschalige crises.

Blijf geïnformeerd

Het NCTV publiceert het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland meerdere keren per jaar. Deze publicaties zijn openbaar beschikbaar op nctv.nl. Daarnaast publiceert de AIVD jaarlijks een openbaar jaarverslag met inzichten over spionage, terrorisme en extremisme. Door deze bronnen te volgen, blijf je op de hoogte van de actuele dreigingen en kun je je voorbereiding daarop afstemmen.

Bij RampReady nemen we de dreigingsanalyses van het NCTV serieus en stemmen we ons productaanbod af op de reele risico's. Van complete noodpakketten die je zelfredzaam maken bij langdurige verstoringen tot noodradio's die je verbonden houden met betrouwbare informatie: wij helpen je voorbereid te zijn op de dreigingen van vandaag en morgen.