Het informatieboekje 'Bereid je voor op een noodsituatie'

In november 2025 publiceerde de Rijksoverheid het informatieboekje 'Bereid je voor op een noodsituatie'. Deze brochure werd huis-aan-huis verspreid en is het meest concrete voorlichtingsmateriaal dat de Nederlandse overheid ooit heeft uitgebracht over noodvoorbereiding. Het boekje sluit aan bij de campagne Denk Vooruit en geeft inwoners van Nederland een praktische handleiding om zich voor te bereiden op situaties waarin de normale voorzieningen wegvallen. In dit artikel bespreken we de inhoud van het boekje, de achtergrond van de publicatie en wat je er concreet mee kunt doen.

Waarom dit boekje nu?

De publicatie van het informatieboekje markeert een verschuiving in het overheidsbeleid. Waar de nadruk jarenlang lag op de verantwoordelijkheid van hulpdiensten en overheid bij rampen, wordt nu nadrukkelijk een beroep gedaan op de eigen verantwoordelijkheid van burgers. De directe aanleiding voor deze verschuiving is meervoudig:

• Veranderd dreigingslandschap: Het NCTV signaleert in achtereenvolgende dreigingsbeelden dat hybride dreigingen, cyberaanvallen en geopolitieke spanningen toenemen.
• Lessen uit recente crises: De overstromingen in Limburg (2021), de coronapandemie, energiecrisis en de oorlog in Oekraine hebben aangetoond dat crises dichterbij zijn dan veel Nederlanders denken.
• Internationale trend: Landen als Zweden, Finland en Noorwegen hebben al eerder vergelijkbare boekjes verspreid. De Zweedse brochure 'Om krisen eller kriget kommer' (Als de crisis of oorlog komt) uit 2018 gold als voorbeeld.
• Kwetsbaarheid van digitale samenleving: De toenemende digitalisering maakt Nederland kwetsbaar voor langdurige verstoringen van communicatie, betalingsverkeer en logistiek.

Wat staat er in het boekje?

Het informatieboekje is opgebouwd in heldere, korte hoofdstukken met concrete adviezen. De belangrijkste onderwerpen zijn:

Hoofdstuk 1: Wat kan er gebeuren?

Het boekje opent met een overzicht van mogelijke noodsituaties in Nederland: overstromingen, extreme weersomstandigheden, langdurige stroomuitval, cyberaanvallen, pandemie en gewapend conflict. Het benadrukt dat deze scenario's niet hypothetisch zijn maar reële mogelijkheden waarmee Nederland te maken kan krijgen. De toon is nuchter en informatief, zonder paniekzaaierij.

Hoofdstuk 2: Noodvoorraad

Het hart van het boekje is de uitgebreide beschrijving van de aanbevolen noodvoorraad. De overheid adviseert om voor minimaal drie dagen zelfredzaam te kunnen zijn. De basislijst omvat:

• Water: 3 liter per persoon per dag (9 liter per persoon voor drie dagen).
• Voedsel: Houdbare producten die zonder elektriciteit bereid of direct geconsumeerd kunnen worden.
• Verlichting: Zaklamp, kaarsen (met lucifers of aansteker), reservebatterijen.
• Communicatie: Radio op batterijen of met dynamoaandrijving om nieuwsuitzendingen te volgen wanneer stroom en internet wegvallen.
• Eerste hulp: Basisverbandmiddelen, persoonlijke medicijnen voor minimaal een week, thermometer.
• Hygiene: Basisproducten voor persoonlijke verzorging, desinfectiemiddel, vuilniszakken.
• Warmte: Reddingsdekens, extra warme kleding, slaapzak voor wanneer de verwarming uitvalt.
• Documenten: Kopieen van identiteitsbewijzen, verzekeringspapieren en medische gegevens op papier en digitaal.
• Contant geld: Een reserve aan contant geld in kleine coupures voor het geval het pinverkeer uitvalt.

Hoofdstuk 3: Noodplan

Het boekje bevat een invulbaar gedeelte waarin je je persoonlijke noodplan kunt vastleggen. Dit omvat:

• Contactgegevens van huisgenoten, familieleden en een contactpersoon buiten de regio.
• Een afgesproken ontmoetingspunt voor het geval je niet thuis bent tijdens een noodsituatie.
• Kennis van NL-Alert en de regionale calamiteitenzender.
• Adressen van dichtstbijzijnde ziekenhuizen en opvanglocaties.
• Specifieke behoeften van gezinsleden (medicijnen, dieet, mobiliteitsbeperking).

Hoofdstuk 4: Wat te doen bij specifieke noodsituaties

Het boekje geeft per type noodsituatie concrete handelingsadviezen:

• Stroomuitval: Beperk het openen van koelkast en vriezer, gebruik je noodradio, en bel 112 alleen voor levensbedreigende situaties.
• Overstroming: Volg de aanwijzingen van de overheid: evacueer wanneer opgedragen of vlucht verticaal als horizontale evacuatie niet meer mogelijk is.
• Chemisch incident: Ga naar binnen, sluit alles af, zet ventilatie uit en luister naar de radio.
• Langdurige crisis: Verdeel je noodvoorraad rationeel, help buren en kwetsbaren, en volg de officiele berichtgeving.

De publicatie in context

Het informatieboekje past in een breder internationaal patroon. Sinds de Russische invasie in Oekraine in 2022 hebben meerdere Europese landen hun burgerbeveiligingsbeleid geintensiveerd. Zweden verstuurde in 2018 al het boekje 'Om krisen eller kriget kommer' naar alle huishoudens. Finland actualiseerde de voorlichtingsbrochure '72 uur' en Noorwegen lanceerde de campagne 'Egenberedskap' (Eigen voorbereiding). De Nederlandse publicatie volgt deze trend en benadrukt dat noodvoorbereiding geen overbodige luxe is maar een burgerverantwoordelijkheid.

Minister-president en de minister van Justitie en Veiligheid hebben bij de presentatie van het boekje benadrukt dat het niet gaat om doemdenken maar om verantwoord burgerschap. De overheid investeert in dijken, hulpdiensten en crisisbeheersing, maar verwacht ook dat burgers hun eigen veerkracht vergroten.

Veelgestelde vragen over het boekje

Is drie dagen voorraad genoeg?

De overheid noemt drie dagen als minimum. Experts en veiligheidsdeskundigen raden aan om voor vijf tot zeven dagen voorbereid te zijn, zeker in overstromingsgevoelige gebieden of bij een gezin met jonge kinderen of ouderen. Het Zweedse equivalent adviseert zelfs een week.

Waar kan ik het boekje nog krijgen?

Het boekje is gratis te downloaden als PDF op rijksoverheid.nl en is ook verkrijgbaar bij gemeentehuizen en bibliotheken. Een digitale versie is beschikbaar in meerdere talen.

Is dit verplicht?

Nee, de overheid stelt noodvoorbereiding niet verplicht. Het is een dringend advies. Wie onvoorbereid is bij een noodsituatie, loopt echter meer risico en is afhankelijker van hulp die mogelijk niet direct beschikbaar is.

Van boekje naar actie

Het informatieboekje is een waardevol startpunt, maar de daadwerkelijke voorbereiding begint met actie. Leg je noodvoorraad aan, maak je noodplan en bespreek het met je huisgenoten. Bij RampReady bieden we producten aan die naadloos aansluiten bij de overheidsrichtlijnen. Het Goed Voorbereid Noodpakket is er in de varianten Basic, Advanced en Luxury en bevat precies de essentials die de Rijksoverheid aanbeveelt. Combineer dit met een noodradio zoals de Sangean MMR-88 of de POWERplus Bison en een Care Plus First Aid Kit voor een compleet pakket. Het boekje levert de kennis, wij leveren de middelen.