Calamiteitenzender per provincie: frequenties en zenders

Het is een doordeweekse avond als de lampen uitgaan. Niet alleen bij jou: de hele straat is donker. Je pakt je telefoon, maar de pagina's laden niet meer en na een kwartier verdwijnen ook de streepjes van het bereik. Wat is er aan de hand? Hoe lang gaat dit duren? Moet je binnenblijven, of juist niet? Op dat moment is er één apparaat dat je die antwoorden kan geven: een radio die werkt zonder stopcontact, afgestemd op de calamiteitenzender in jouw regio.

Hieronder vind je de frequenties van alle calamiteitenzenders in Nederland, op FM en op DAB+. Daarna lees je hoe je je noodradio nu alvast instelt en test, zodat je hem in een noodsituatie alleen nog maar aan hoeft te zetten.

Wat is een calamiteitenzender?

Een calamiteitenzender, ook wel rampenzender genoemd, is de radiozender waarop de overheid je informeert als er in jouw regio iets ernstigs gebeurt. In Nederland zijn dat de regionale publieke omroepen, zoals Radio Noord, Radio Oost en Omroep Brabant. Het Rijk heeft daarover afspraken gemaakt met alle regionale omroepen, en veiligheidsregio's leggen in een convenant met hun omroep vast hoe en wanneer die rol ingaat. De veiligheidsregio stelt de boodschap op, de regionale omroep zendt hem uit. Bij een crisisoefening heb ik zelf meegemaakt hoe zo'n boodschap voor de calamiteitenzender werd voorbereid. Die ging toen niet de ether in, want in een oefening zou dat alleen onrust veroorzaken. Bij een echte crisis hoor je hem wel: wat er aan de hand is, of je binnen moet blijven of juist weg moet, en waar je hulp kunt krijgen.

De calamiteitenzender is dus regionaal. Gaat het om een verstoring die heel Nederland raakt, dan haalt het nieuws natuurlijk ook de landelijke zenders, zoals NPO Radio 1. Maar de zender die jou vertelt wat je in jouw regio moet doen, is je regionale omroep.

Waarom de radio het nog doet als de rest uitvalt

Bij een langdurige stroomuitval valt meer weg dan het licht. Je wifi-router werkt niet meer, je televisie blijft zwart, en na verloop van tijd hebben ook de zendmasten van het mobiele netwerk geen stroom meer. Ook NL-Alert komt binnen via dat mobiele netwerk, en alleen zolang je telefoon nog batterij heeft. Een bericht naar de andere kant van de wereld sturen kost ons normaal minder dan een seconde, maar in een grootschalige noodsituatie lukt dat gewoon niet meer.

Niet kunnen bellen of appen is lastig. Niet weten wat er aan de hand is en wat je moet doen, is misschien nog wel erger. De calamiteitenzenders hebben afspraken met de overheid, zodat ze ook in een crisis kunnen blijven uitzenden. Met een noodradio op batterijen, met een handslinger of met een zonnepaneel ontvang je die uitzendingen zonder stopcontact.

Als we mensen vragen of ze een radio in huis hebben, horen we vaak: "Ja, op mijn televisie." Een logische gedachte, want daar luister je ook gewoon naar de radio. Alleen doet die televisie het niet meer zodra de stroom uitvalt, en de slimme speaker in de keuken ook niet. Ook de overheid adviseert in het noodpakket een radio op batterijen, zonne-energie of met een dynamo die FM of DAB+ ontvangt. Calamiteitenzenders vind je op FM en DAB+, niet op AM of de korte golf.

Calamiteitenzenders per provincie: FM- en DAB+-frequenties

Elke regionale omroep zendt op FM uit vanaf meerdere zendmasten, elk met een eigen frequentie. Zoek je provincie op en kies de zenderlocatie die het dichtst bij je woont: dan heb je de frequentie van de rampenzender in jouw regio. Twijfel je, probeer dan beide frequenties en sla de zender op die je het helderst ontvangt. In de laatste kolom staat het DAB+-kanaal van de omroep.

Provincie	Calamiteitenzender	Zenderlocatie: FM-frequentie	DAB+
Groningen	Radio Noord	Groningen: 97,5 MHz	7C
Friesland	Omrop Fryslân	Jirnsum: 92,2 MHz Smilde: 92,5 MHz	5A
Drenthe	Radio Drenthe	Smilde: 90,8 MHz Emmen: 99,3 MHz	7C
Overijssel	Radio Oost	Hengelo: 89,4 MHz Markelo: 95,6 MHz Deventer: 97,9 MHz Zwollekerspel: 99,4 MHz	6A
Flevoland	Omroep Flevoland	Lelystad: 89,8 MHz	8B
Gelderland	Radio Gelderland	Arnhem: 88,9 MHz Ugchelen: 103,5 MHz Ruurlo: 90,4 MHz Megen: 89,1 MHz Zaltbommel: 99,6 MHz	12B
Utrecht	Radio M Utrecht	Lopik: 93,1 MHz Rhenen: 97,9 MHz	12B
Noord-Holland	NH Radio	Amsterdam: 88,9 MHz Alkmaar: 88,7 MHz Hilversum: 88,7 MHz Wieringermeer: 93,9 MHz	8B
Zuid-Holland (Haaglanden en Hollands Midden)	Radio West	Den Haag: 89,3 MHz Leiden: 88,0 MHz	5B
Zuid-Holland (Rotterdam en omgeving)	Radio Rijnmond	Rotterdam: 93,4 MHz	5B
Zeeland	Omroep Zeeland	Goes: 87,9 MHz Vlissingen: 98,4 MHz	5B
Noord-Brabant	Omroep Brabant	West-Brabant: 91,0 MHz Midden-Brabant: 91,9 MHz Noordoost-Brabant: 95,8 MHz Zuidoost-Brabant: 87,6 MHz	7C
Limburg	L1 Radio	Roermond: 100,3 MHz Emmaberg: 95,3 MHz	7C

Op het display van je radio staat de frequentie meestal met een punt in plaats van een komma, dus 89.3 of 89.30 voor Radio West.

FM of DAB+?

FM is de basis van een noodradio: je stemt af op een frequentie en hoort de zender, ook als het signaal wat zwakker is. DAB+ is digitaal. Het geluid is kraakhelder, en een DAB+-radio vindt de regionale omroep vanzelf als je hem laat zoeken: je kiest de zender dan op naam in plaats van op frequentie. Het kanaalnummer in de tabel heb je alleen nodig als je radio hem niet automatisch vindt. Is de DAB+-ontvangst op jouw plek matig, schakel dan over naar FM. Een noodradio met allebei is de prettigste keuze, maar met alleen FM ontvang je de calamiteitenzender ook gewoon.

Stel je noodradio nu in, niet als de stroom al uit is

Wat wij vaak zien, is dat mensen hun noodradio niet vooraf instellen. Dat is op zich geen ramp: het is geen rocket science, en met een lijstje met frequenties erbij heb je de zender zo gevonden. Het echte probleem zit een stap eerder. Veel noodradio's komen pas uit de verpakking als het al te laat is. Je weet dan niet hoe de radio werkt, niet of hij is opgeladen en niet waar in huis je ontvangst hebt. Dat hoeft niet, en het geeft stress op een moment dat je die het minst kunt gebruiken. Een halfuurtje nu scheelt je die zorg later.

Begin met opladen. Hoe dat gaat en hoe lang het duurt, verschilt per model, dus pak de handleiding erbij. Die heb je de komende stappen ook nodig, want elke radio werkt net even anders.

Sla daarna je calamiteitenzender op als voorkeurszender. Bij de meeste noodradio's met een display zet je de radio op FM, stem je af op de frequentie uit de tabel en houd je de geheugentoets (vaak MEM, SAVE of PRESET) ingedrukt tot je een geheugenplaats kunt kiezen. Heb je DAB+, laat de radio dan ook één keer alle zenders zoeken en controleer of je regionale omroep in de lijst staat. Sla NPO Radio 1 eventueel op als tweede zender voor het landelijke nieuws.

Heeft je radio geen display maar een draaiknop, markeer dan de juiste stand met een stukje tape of een stip watervaste stift. In het donker en met haast vind je de zender dan in één keer terug.

Test de ontvangst op de plek waar je de radio gaat gebruiken

FM-ontvangst kan binnenshuis flink verschillen. Bij het raam is het signaal vaak goed, midden in een huis met betonnen muren een stuk minder. Bedenk daarom waar je de radio in een noodsituatie wilt gebruiken, bijvoorbeeld aan de keukentafel of in de woonkamer waar iedereen bij elkaar zit, en test hem op die plek. In een noodsituatie heb je geen zin om gestrest door het huis te lopen op zoek naar een plek met bereik.

Is de ontvangst zwak, schuif de telescoopantenne dan helemaal uit en zet hem eerst recht omhoog. Zet de radio dichter bij het raam en verschuif hem een stukje: een halve meter maakt soms al verschil. Ledlampen, opladers en computers kunnen ook storen, dus zet de radio daar niet vlak naast. Dat laatste speelt bij een stroomuitval natuurlijk minder, maar bij het testen kan het je op het verkeerde been zetten.

Probeer ook de handslinger en het zonnepaneel

Een noodradio heeft vaak meerdere stroombronnen: een ingebouwde accu, batterijen, een handslinger, een zonnepaneel of een combinatie daarvan. Probeer ze allemaal een keer uit, dan weet je hoe ze werken voordat je ze echt nodig hebt. Hoeveel luistertijd een minuut slingeren oplevert, verschilt per merk en per model. Kijk daarvoor in de handleiding of de productbeschrijving, in plaats van op een algemeen getal te vertrouwen.

Leg de radio voor het zonnepaneel ook eens een tijdje in de zon, maar verwacht er niet te veel van: het paneel is klein en laadt alleen echt op in direct zonlicht. Zie het als een aanvulling op de handslinger en de accu. Heeft je radio een USB-uitgang om je telefoon bij te laden, probeer dat dan ook uit. Dan weet je meteen welke kabel je erbij moet bewaren.

Gebruikt je radio gewone batterijen, oefen dan ook het wisselen ervan. We horen regelmatig van mensen die hun noodradio niet aan de praat krijgen, simpelweg omdat ze nog nooit hebben geprobeerd hoe het klepje opengaat.

Bewaar de frequenties op papier bij je radio

Sommige radio's raken hun opgeslagen voorkeurszenders kwijt als de accu of de batterijen helemaal leeg raken. Daarom wil je de frequenties ook op papier hebben, op een plek waar je ze in het donker vindt: bij de radio zelf. Koop je een noodradio bij RampReady, dan krijg je er gratis een uitgeprint overzicht bij van alle calamiteitenzenders in Nederland, met FM-frequentie en DAB+-kanaal. Bewaar dat bij je noodradio. Heb je je radio ergens anders gekocht, schrijf dan de rampenzender voor jouw regio en de frequentie uit de tabel hierboven op en leg het briefje erbij. Wil je verder dan de radio, dan helpt een noodplan je om ook de rest op papier te zetten, zoals telefoonnummers en afspraken met je buren.

Zet hem elk half jaar even aan

Een noodradio die in de kast ligt, gaat langzaam leeglopen. Controleer hem daarom minstens elk half jaar: laad hem op, zet hem aan, kijk of je voorkeurszender nog binnenkomt en draai een paar keer aan de handslinger. Een handig moment is het verzetten van de klok in maart en oktober. Dan heb je er meteen een vaste gewoonte van gemaakt.

Het helpt ook om de radio af en toe gewoon te gebruiken. Wie hem een keer meeneemt naar de schuur of de tuin en naar de regionale omroep luistert tijdens het klussen, heeft in een noodsituatie geen onbekend apparaat in handen, maar een vertrouwd ding dat het altijd doet. Lees meer over hoe je je verder voorbereidt op stroomuitval.

Nog geen noodradio?

Een noodradio is voor veel mensen de grootste uitgave in het noodpakket, en daarom schuift hij vaak naar achteren. Toch is het het enige apparaat dat je in een langdurige stroomstoring betrouwbaar vertelt wat er aan de hand is. Let bij het kiezen vooral op FM-ontvangst (bij voorkeur ook DAB+) en op meer dan één stroombron, zoals een handslinger naast een accu of batterijen. Twijfel je welke bij je past, de noodradio-keuzehulp helpt je in een paar vragen op weg. In onze vergelijking van noodradio's zie je de verschillen naast elkaar, en je vindt ze allemaal in ons assortiment noodradio's.