Hoe lang kan je water bewaren?

Achter in de schuur staat een krat met flessen water. Je hebt het ooit gekocht toen je dacht: dat moet ik eigenlijk in huis hebben (slim!). De houdbaarheidsdatum op de verpakking is anderhalf jaar geleden verlopen. Weggooien, of gewoon opdrinken?

Die twijfel is logisch, want bij alles wat je koopt betekent een verstreken datum meestal dat het weg kan. Het is ook de vraag die wij het vaakst krijgen over water: kan ik het langer bewaren dan de datum aangeeft? Bij water ligt dat net anders dan bij de rest van je voorraad. Dat scheelt je zowel geld als een hoop gedoe.

Kort antwoord: hoe lang blijft water goed in een plastic fles?

Een ongeopende plastic fles water blijft ruim voorbij de houdbaarheidsdatum drinkbaar. Het Voedingscentrum houdt aan: tot een jaar na de THT-datum en mogelijk langer, mits het er nog goed uitziet. Voorwaarde is dat de fles heel is, de dop nog verzegeld, en dat hij koel en donker heeft gestaan.

Dat komt door wat die datum betekent. Op water staat een THT-datum, tenminste houdbaar tot, en die zegt iets over kwaliteit. Een TGT-datum, te gebruiken tot, staat op bederfelijke producten en zegt iets over veiligheid. Water zelf bederft niet zoals melk of vlees, want er zitten geen suikers of eiwitten in waar bacteriën van kunnen leven.

Wat wél beperkt houdbaar is, is de verpakking en de hygiëne eromheen. Een fles die maanden in de zon of naast een jerrycan benzine heeft gestaan is een ander verhaal dan een fles uit een koele kast.

Voor je noodvoorraad houden wij dit aan. Ongeopend flessenwater vervang je elke twee jaar. Water dat je zelf hebt afgevuld ververs je elke zes maanden. Die twee getallen worden vaak door elkaar gehaald, en daarom lijkt het advies nogal eens tegenstrijdig.

Die twee jaar is ons eigen advies en het is bewust aan de voorzichtige kant. Het Voedingscentrum gaat namelijk verder: daar mag water tot een jaar ná de THT-datum, en mogelijk langer. Op een fles met een THT van twee jaar kom je zo al gauw op drie jaar uit. Wij ronden dat naar beneden af, omdat een noodvoorraad iets anders is dan een fles in de keukenkast. Je wilt er niet over hoeven nadenken op het moment dat je hem nodig hebt, en tweejaarlijks vervangen is een ritme dat je onthoudt. Bovendien: als je eens een maand te laat bent met je vervanging loop je ook geen onnodig risico.

Waarom die twee termijnen zo ver uit elkaar liggen

Het verschil zit niet in het water maar in wat er tijdens het vullen gebeurt.

Flessenwater wordt onder gecontroleerde omstandigheden afgevuld en direct gesloten. Er komen geen handen, geen keukenlucht en geen kraanuiteinde aan te pas. Zo'n fles is in feite een gesloten systeem, en dat blijft jaren stabiel.

Vul je zelf een jerrycan met kraanwater, dan komt er bij elke stap een beetje (mogelijke) vervuiling bij. De binnenkant van de dop die je vasthoudt, de kraan die al even niet gelopen heeft, de lucht die meekomt. Geen ramp, maar het is genoeg om er niet jarenlang op te willen vertrouwen. Drinkwaterbedrijf Evides adviseert daarom om zelf opgeslagen water elke zes maanden te verversen voor de beste kwaliteit.

De termijnen op een rij

De termijnen hieronder komen van het Voedingscentrum, aangevuld met het advies van de drinkwaterbedrijven voor water dat je zelf opslaat.

Waarom gekookt water zoveel langer meegaat

Twee regels in die tabel lijken elkaar tegen te spreken. Zelf afgevuld kraanwater houdt het drie tot zeven dagen in de koelkast, gekookt water weken tot maanden. Het verschil zit in het startpunt.

Bij gewoon afvullen giet je onbehandeld water in een fles die je alleen hebt omgespoeld. Wat er aan micro-organismen in zat, zit er nog in, en je handen en de fles brengen er iets bij.

Kook je het water drie minuten door en spoel je de fles met datzelfde kokende water om, dan begin je met een schoon product in een schone verpakking. Vul je hem dan ook nog tot de rand, zodat er weinig lucht bij zit, dan blijft dat volgens Vitens weken tot zelfs maanden goed in de koelkast.

Dat is handig om te weten bij een kookadvies, want het betekent dat je niet elke dag opnieuw hoeft te staan koken. Eén avond een flinke pan en je hebt dagen aan drinkwater klaarstaan. Meer daarover staat in wat je doet bij een kookadvies.

Zo zie je of bewaard water nog drinkbaar is

Een korte controle is genoeg, en je hebt er niets voor nodig behalve je ogen en je neus.

Kijk eerst naar de verpakking. Een fles die gescheurd, lek, plakkerig of bol gaan staan is, gebruik je niet meer als drinkwater. Het water van een fles waarvan de dop los heeft gezeten ook niet.

Kijk daarna naar het water zelf. Helder is goed. Het Voedingscentrum noemt twee signalen om op te letten: water dat niet meer helder is, en zwarte puntjes. Troebelheid, vlokjes, groene aanslag of iets slijmerigs horen daar ook bij.

Ruik tenslotte, en proef desnoods een slokje. Het Voedingscentrum vat het bij een verstreken THT-datum samen als: kijk, ruik en proef. Smaakt of ruikt het water anders dan je gewend bent, dan is dat een kwaliteitssignaal en gebruik je het niet als drinkwater. Een chemische, benzineachtige of muffe rioollucht is sowieso een no-go, en dat geldt zeker voor flessen die naast verf of brandstof hebben gestaan.

Twijfel je, en gaat het water naar een kind, een zwangere, een oudere of iemand met een kwetsbare gezondheid? Kies dan de zekere optie. Je kunt het altijd nog gebruiken om de wc door te spoelen of de planten water te geven.

Waar je water bewaart maakt meer uit dan hoe lang

De opslagplek bepaalt in de praktijk of je voorraad na twee jaar nog goed is of al na een half jaar naar plastic smaakt.

Koel, droog, donker en goed afgesloten is het bewaaradvies van het Voedingscentrum. In de praktijk: ergens tussen de 10 en 20 graden, en vooral zonder grote schommelingen. Een zolder die in de zomer 40 graden wordt is daarom niet de beste plek in huis, een onverwarmde garage die in de winter bevriest is ook geen goed idee.

Donker. Zonlicht tast de fles aan en geeft algen een kans in doorzichtige verpakking. Een kast is beter dan een vensterbank.

Vorstvrij. Bewust invriezen kan prima, maar een fles die per ongeluk bevriest kan scheuren, en een jerrycan kan vervormen.

Weg van chemicaliën. Dit is de fout die het vaakst wordt gemaakt en het minst wordt opgemerkt. Dun kunststof is niet volledig dicht voor dampen, en geur en smaak van benzine, verf, terpentine of schoonmaakmiddel trekken er op den duur doorheen. Het Amerikaanse CDC zet het expliciet in zijn opslagadvies: houd je watervoorraad weg bij stoffen als benzine en bestrijdingsmiddelen. Dat is een opslagvoorzorg en geen behandelvoorschrift, dus die geldt hier net zo goed. Zet je voorraad dus niet in de schuur naast de jerrycan met benzine voor de grasmaaier.

Niet alles op één plek. Als je berging lek raakt of een krat omvalt, wil je niet je hele voorraad kwijt zijn. Zet een deel in de keukenkast en een deel in de berging.

Waar bewaar je het in: fles, jerrycan of zak?

Voor de meeste huishoudens is een combinatie het handigst, en dat is geen compromis maar gewoon de beste oplossing.

Flessenwater is de makkelijkste start. Je hoeft niets schoon te maken, niets af te vullen en niets te onthouden behalve de datum. Nadeel is de ruimte: 36 liter voor een gezin van vier is 24 flessen van anderhalve liter, en dat is een flink deel van je kastruimte.

Een jerrycan lost dat ruimteprobleem grotendeels op. Een opvouwbare jerrycan van 10 liter neemt leeg vrijwel geen plek in en kost je onder de tien euro. Het tweede voordeel telt in de praktijk misschien nog zwaarder: als er uitgiftepunten voor drinkwater komen, moet je het water ook kúnnen halen. Zonder jerrycan sta je met onhandige pannen te leuren.

Wij hebben bewust alleen 10 liter jerrycans in ons assortiment, en daar zit een simpele reden achter. Een gevulde jerrycan van 10 liter weegt 10 kilo en die verplaats je nog gewoon. Bij 20 liter wordt dat 20 kilo, en dan sjouwen de meeste mensen hem niet even naar boven of naar een uitgiftepunt. Kleinere jerrycans zijn bovendien makkelijker op te bergen.

Er is nog een prettig toeval: 10 liter is ook wat één persoon voor drie dagen nodig heeft. Eén jerrycan per persoon, dan hoef je niet te rekenen.

Gebruik alleen containers die voor drinkwater bedoeld zijn, van voedselgeschikt kunststof dat ook wel food-grade wordt genoemd. Een oude jerrycan waar brandstof, schoonmaakmiddel of tuinchemicaliën in hebben gezeten wordt nooit meer geschikt. Ook niet na grondig spoelen, want die stoffen trekken in het kunststof.

Glazen flessen krijgen we regelmatig de vraag over, van mensen die hun water liever niet in plastic bewaren. Dat is een begrijpelijke voorkeur, en glas geeft inderdaad niets af aan het water. Wij hebben het niet in ons assortiment, om een praktische reden. Glas is relatief zwaar en het breekt bij verzending. Voor de opslag kan het, maar in een situatie waarin je misschien moet verplaatsen is dat de verkeerde eigenschap. Voor een vaste plek in de kelder kan het prima.

Een jerrycan vullen: het Nederlandse stappenplan

Hier lopen de adviezen per land uiteen, en dat is geen slordigheid maar een gevolg van hoe ons drinkwater in elkaar zit.

In Amerikaanse voorlichting staat dat je een container eerst met een chlooroplossing moet desinfecteren. In Nederland is dat niet het advies. Vitens houdt het simpel. Was je handen en spoel de fles of jerrycan om met schoon kraanwater. Vul hem tot de rand, zodat er zo min mogelijk lucht bij zit. Draai de dop stevig dicht en zet de datum erop. Herhaal dat elke zes maanden.

Dat verschil heeft een reden. Nederlands kraanwater wordt zonder chloor gedistribueerd, wat internationaal een uitzondering is. Ziekteverwekkers worden er tijdens de zuivering uitgehaald met bijvoorbeeld UV of ozon. Het leidingnet is daarna goed genoeg onderhouden om het schoon te houden. Je vult dus met water dat al veilig is.

De keerzijde is dat er ook geen chloorrestje in zit dat later nog iets tegenhoudt. Daarom telt bij ons juist die schone jerrycan en die zes maanden, terwijl je in een land met gechloreerd leidingwater wat meer marge hebt.

Zeep laat je erbuiten. Resten daarvan proef je de hele voorraad lang terug.

Niet al je water hoeft drinkwater te zijn

Dit is het onderdeel waar bijna iedereen overheen kijkt bij het uitrekenen van de voorraad. Een groot deel van wat je in een storing nodig hebt, hoeft helemaal niet super schoon te zijn.

Volgens Vitens gaat er per toiletspoeling ongeveer 6 liter door, en met de kleine knop 3 à 4 liter. Per persoon komt dat neer op zo'n 30 liter per dag, alleen al voor de wc. Haal je dat uit je drinkwatervoorraad, dan ben je binnen een dag door je hele buffer heen. Datzelfde geldt voor de afwas en voor je handen wassen.

Zie je een storing aankomen en wil je veel marge? Bijvoorbeeld bij aangekondigd extreem weer of werkzaamheden aan de leiding, vul dan bijvoorbeeld je badkuip, een paar emmers en je grootste pannen. Dat water is niet om te drinken, maar het lost het probleem voor je toilet en je afwas dagenlang op. Het kost je een paar minuten en het scheelt liters uit je goede voorraad.

Houd de twee soorten strikt gescheiden en zet er met tape op wat wat is. In een rustige situatie is dat misschien overbodig, maar juist bij stress situaties worden emmers verwisseld.

Nooddrinkwater voor in de auto

Er is één plek waar flessen en jerrycans allebei niet optimaal werken, en dat is je auto. Daar staat het maandenlang in de hitte of de vrieskou, en juist daar wil je iets wat je kunt 'vergeten'.

Daarvoor bestaan afgesloten drinkwaterzakjes met een lange houdbaarheid, zoals de Trans-Ocean drinkwaterzakjes. Wij hebben ze zelf in de auto liggen. Sta je ergens stil en moet je wachten op hulp, dan heb je in elk geval iets te drinken als het nodig is.

Wees wel eerlijk over wat het is. Een pakje van vijf zakjes van 100 milliliter is een halve liter. Je kunt er in theorie ook je huisvoorraad mee opbouwen. Dan heb je er alleen heel veel nodig en wordt het relatief duur. Voor de auto, de bug-out-bag of het handschoenenkastje is het juist ideaal, omdat het jarenlang kan liggen zonder dat je ernaar omkijkt.

Het rotatiesysteem dat je wel volhoudt

De beste voorraad is de voorraad waar je niet over hoeft na te denken. Dat lukt alleen als je het aan iets koppelt dat je toch al doet.

Voor flessenwater werkt het FIFO (first in, first out) principe: nieuwe flessen achterin, oude vooraan, en je drinkt gewoon uit de voorraad. Dan gaat er nooit iets over datum en heb je ook geen apart moment nodig.

Voor zelf afgevuld water in jerrycans schrijf je de datum erop met watervaste stift en zet je twee momenten per jaar vast. De weekenden waarin de klok verzet wordt zijn daar bijvoorbeeld handig voor, want die vergeet je niet. Het oude water gaat naar de planten, de wc of de emmer, en de jerrycan vul je opnieuw.

Doe dat meteen samen met de rest van je noodpakket. Als je toch bezig bent met batterijen en houdbaarheidsdata, kost het water je vijf minuten extra.

Invriezen als extra buffer

Een deel van je voorraad in de vriezer leggen is een onderschatte truc. Water blijft ingevroren ongeveer een jaar goed en je vriezer werkt efficiënter als hij vol is. Bij een stroomstoring houden die blokken ijs je vriesvak bovendien uren langer koud. Ontdooid heb je gewoon drinkwater.

Vul de flessen wel maar tot ongeveer driekwart, want water zet uit als het bevriest en een tot de rand gevulde fles scheurt. Gebruik hiervoor stevige flessen en geen glas.

De fouten die we het vaakst zien

Te krap rekenen. Twee sixpacks voelt als een flinke voorraad, maar dat is achttien liter en daar doet een gezin van vier anderhalve dag mee. Water is het onderdeel waar mensen het vaakst tekortkomen.

Alles in één grote container. Zwaar, onhandig te verplaatsen, en als er iets mis is met die ene jerrycan ben je in één klap alles kwijt.

Verkeerde verpakkingen hergebruiken. Een lege fles van schoonmaakmiddel of een jerrycan van brandstof wordt nooit meer geschikt voor drinkwater, hoe goed je hem ook spoelt.

Geen datum noteren. Zonder datum weet je over een jaar niet meer wat er in staat, en dan gooi je uit voorzorg goed water weg.

Denken dat een filter de voorraad vervangt. Een filter is fantastisch als er een bron is om uit te putten. Staat er niets, dan heb je er niets aan. Je hebt allebei nodig.

Hoeveel water moet je eigenlijk hebben?

De Nederlandse voorbereidingscampagne Denk Vooruit, opgezet door de NCTV, adviseert om minimaal 72 uur zelfredzaam te zijn. Het Rode Kruis houdt daarbij drie liter drinkwater per persoon per dag aan, en dat is ook waar wij mee rekenen. Voor 72 uur kom je dan op negen liter per persoon.

Die drie liter is voor drinken, koken en jezelf een beetje wassen. Uitgebreid douchen, de was doen en normaal doorspoelen zitten er niet in. Reken extra voor huisdieren, babyvoeding, medicijngebruik en warme dagen. Hoe je dat voor jouw huishouden uitrekent staat in hoeveel water je nodig hebt in een noodsituatie.

Woon je hoog, dan is dit urgenter

Bij een stroomstoring in een flat valt de hydrofoor uit, de pomp die het water omhoog duwt. Met de standaarddruk op de leiding komt er nog water tot de begane grond en een paar verdiepingen hoger. Woon je op tien hoog, dan komt er niets meer uit de kraan terwijl de buurman beneden gewoon kan tappen. Evides wijst daar in zijn eigen advies ook op.

Juist in een appartement van vijftig vierkante meter is een halve kast vol flessen geen realistische oplossing. Daar werkt de combinatie van een jerrycan met een waterfilter en waterzuiveringstabletten beter: veel minder ruimte, en je bent niet gebonden aan wat er in huis staat.

Hoe Nick het thuis heeft geregeld

Een voorbeeld helpt vaak meer dan een tabel, dus hier is hoe onze eigen oprichter het doet. Er staat een aantal flessen water in plastic flessen, gewoon jarenlang op dezelfde plek. Daarnaast liggen er jerrycans, en er is een waterfilter.

Die jerrycans zijn op dit moment niet gevuld, en dat is een bewuste keuze. Het is alleen niet de enige goede keuze.

Het plan erachter is namelijk niet dat de jerrycans de voorraad zíjn. De flessen vangen de eerste dagen op. Ondertussen ga je meteen aan de slag met het vullen van die jerrycans zodra het nodig is, met het waterfilter, de waterzuiveringstabletten en de regenton. Zo blijft de voorraad aangroeien terwijl je hem gebruikt. Dit kan omdat wij voldoende water op voorraad en binnen handbereik hebben.

Daarmee kom je weken vooruit in plaats van dagen. En omdat je een waterfilter en lege jerrycans hebt, kun je ook overstappen op een andere bron als de regenton opdroogt.

Vroeger stonden die jerrycans hier wél gevuld, en dat werkt ook prima. Het vraagt alleen wat meer onderhoud. Elk half jaar leegde we ze en gebruikten we dat water voor de afwas of de planten, waarna ze opnieuw gevuld werden. Zonde is het nooit, want dat water gaat gewoon ergens heen.

Het zijn dus twee aanpakken die elkaar niet uitsluiten.

Gevuld bewaren geeft je direct beschikbaar water als het nodig is. Wat kost het? Elk half jaar maximaal een kwartier werk.

Leeg bewaren kost geen onderhoud en geen ruimte, maar het staat of valt met een betrouwbare manier om ze te vullen. Zonder filter en tabletten heb je aan lege jerrycans niet altijd even veel.

Wat je ook kiest, het verandert wel hoe je naar een jerrycan kijkt. Het is niet alleen een opslagvat maar ook een werkvat: iets om water mee op te halen, te verwerken en tijdelijk in te bewaren.

Waar wij naar kijken bij een watervoorraad

Heb je genoeg in huis? Dat is de vraag die iedereen stelt en die het makkelijkst is op te lossen.

Kun je water ophalen? Komen er uitgiftepunten, dan moet je iets hebben om het in te vervoeren. Een gezin heeft aan één fles niets.

Kun je onbetrouwbaar of onveilig water veilig maken? Zodra de voorraad op is, bepaalt dit of je nog door kan.

De eerste vraag is de makkelijkste, en het is ook logisch dat mensen daar beginnen. De andere twee komen pas in beeld als je je een storing echt probeert voor te stellen. Een voorraad, een jerrycan en een waterfilter dekken samen alle drie af.

Als je voorraad opraakt

Een voorraad is eindig, en dat is precies waarom wij altijd adviseren om er een waterfilter naast te leggen. Een goed waterfilter gaat duizenden liters mee. Dan maakt het niet zoveel meer uit of een storing drie dagen of twee weken duurt.

Twee dingen om daarbij te beseffen. Een draagbaar waterfilter houdt bacteriën, parasieten, zand en microplastics tegen, maar geen virussen. Die zijn te klein voor de poriën. Daarom combineer je een filter met waterzuiveringstabletten zoals Aquatabs, die juist wel virussen aanpakken. Voor thuis en onderweg is een compact filter als de Care Plus Water Filter EVO een veelgekozen basis. Weet je niet welk type bij je past, loop dan onze waterfilter keuzehulp door.

En koken werkt tegen alle drie tegelijk. Krijg je een kookadvies van je waterbedrijf, houd dan drie minuten doorkoken aan; dat is de Nederlandse richtlijn. Gebruik dat gekookte water dan ook voor tandenpoetsen, babyvoeding en het bereiden van eten. Wat koken niet doet is chemische vervuiling, zout of zware metalen verwijderen; die blijven gewoon in het water zitten.  Meer daarover staat in wat je doet bij een kookadvies. Ook andere vervuilingen als zand of slib blijven gewoon in het water zitten. Hoe je van regenwater of slootwater drinkwater maakt lees je in van regenwater naar drinkwater.

Begin met wat je vandaag al hebt staan

Die krat uit de schuur waar we mee begonnen: als de flessen heel zijn, de doppen dicht en ze niet naast de verf hebben gestaan, dan drink je ze gewoon op. Zet er meteen nieuwe voor in de plaats, schrijf de datum erop en je voorraad is weer bij.

Water is het onderdeel waar mensen het krapst zitten en tegelijk het onderdeel dat het hardst nodig is. Twee sixpacks lijkt veel, maar verdeeld over een gezin voor drie dagen is het te weinig. Reken het één keer uit, koop het verschil bij, en leg er een waterfilter en een opvouwbare jerrycan naast voor als het langer duurt.

Kom je er niet uit hoeveel je voor jouw huishouden nodig hebt, of twijfel je welk filter past? Stuur ons gerust een bericht, we denken graag even met je mee.