Wat zijn waterzuiveringstabletten?

Een doosje van een paar euro dat vijftig liter water veilig maakt. Als je het zo leest klinkt het bijna te mooi, en dan is de logische vervolgvraag: wat zit erin, en waar werkt het dan precies wel en niet tegen?

Dat is een goede vraag om te stellen, want het antwoord bepaalt of je er in een noodsituatie iets aan hebt. Hieronder staat wat waterzuiveringstabletten zijn, wat ze doen, en vooral waar hun grens ligt.

Wat zijn waterzuiveringstabletten?

Waterzuiveringstabletten zijn kleine desinfectietabletten die je in water oplost om het veilig te maken om te drinken. Ze doden bacteriën en virussen die je via water ziek kunnen maken.

Ze zijn kleiner dan een paracetamol, wegen vrijwel niets en gaan jaren mee in de verpakking. Daarmee zijn ze bedoeld voor situaties waarin je normale drinkwater niet betrouwbaar is: onderweg, op reis, bij een kookadvies of als je noodvoorraad opraakt.

Wat ze níét zijn, is een middel om elk willekeurig water drinkbaar te maken. Van zeewater, chemisch vervuild water of modderwater maak je met een waterzuiveringstablet geen drinkwater. Dat onderscheid is het belangrijkste van dit hele artikel.

Aquatabs is een merk, geen soort

Dit levert veel verwarring op, dus het is goed om vooraf recht te zetten.

"Waterzuiveringstabletten" is de productcategorie. Aquatabs is één merk daarbinnen, en toevallig het bekendste. Er bestaan meer merken en er bestaan verschillende werkzame stoffen. Alle Aquatabs zijn waterzuiveringstabletten, maar niet alle waterzuiveringstabletten zijn Aquatabs.

Wij hebben op dit moment één product in ons assortiment: de Aquatabs travelpack van 8,5 mg, vijftig tabletten voor vijftig liter water. Dat is de gangbaarste sterkte in Nederland en hij past goed bij drinkflessen en kleine jerrycans. Waarom Aquatabs? Vooral om de beschikbaarheid en omdat het merk zich wereldwijd heeft bewezen. In prijs ontloopt het andere merken niet veel, en we sluiten niet uit dat er later meer bij komt.

Heb je tabletten van een ander merk of een andere sterkte in huis, dan gelden de principes hieronder gewoon. Alleen de dosering en de wachttijd lees je af van jouw eigen verpakking.

Hoe werken waterzuiveringstabletten?

De meeste tabletten, waaronder Aquatabs, werken op basis van natriumdichloorisocyanuraat. Dat wordt meestal afgekort tot NaDCC, en gelukkig hoef je die naam nooit uit te spreken.

Het is een vaste stof die oplost in water en daarbij chloor vrijgeeft in de vorm van hypochloorzuur. Dat hypochloorzuur doet het eigenlijke werk: het dringt door de celwand van micro-organismen en legt hun processen stil.

De Wereldgezondheidsorganisatie beschrijft NaDCC als een middel dat vooral in noodsituaties wordt gebruikt om drinkwater te desinfecteren, omdat het een eenvoudig hanteerbare bron van vrij chloor is. UNICEF levert dezelfde tabletten aan hulpoperaties wereldwijd, in onder meer de sterkte van 8,5 mg.

Dat is geen marketing maar logistiek: een tablet weegt niets, gaat jaren mee en werkt zonder stroom, brandstof of apparatuur. In een gebied waar de watervoorziening is uitgevallen zijn dat precies de eigenschappen die tellen.

Er zijn verschillende werkzame stoffen

Binnen de categorie zitten tabletten die op een andere stof werken, en dat verklaart waarom je online uiteenlopende wachttijden en claims tegenkomt.

Chloor, meestal in de vorm van NaDCC. Verreweg het meest gebruikt, ook door hulporganisaties. Werkt tegen bacteriën, virussen en parasieten, is goedkoop en lang houdbaar. Dit is wat wij verkopen.

Jodium. Een oudere methode die je nog tegenkomt bij sommige outdoorproducten. Geeft een sterke smaak en is niet geschikt voor langdurig gebruik, voor zwangeren of voor mensen met een schildklieraandoening.

Wij hebben voor chloor gekozen omdat het de best gedocumenteerde route is: een wachttijd van een half uur, wereldwijd gebruikt, en de smaak haal je er met een carbonfilter weer uit. Voor extra zekerheid adviseren wij om de tabletten te combineren met een waterfilter, dit filtert kleine deeltjes en verbetert soms ook de smaak.

Waar werken ze goed tegen?

Bij de juiste dosering en voldoende wachttijd pakken NaDCC-tabletten bacteriën, virussen en parasieten aan. Dat is een bredere dekking dan een draagbaar waterfilter, want die houdt virussen niet tegen.

Ze werken het best in helder water. Zitten er zwevende deeltjes in, dan kunnen micro-organismen zich daarachter soms aan het chloor onttrekken. Filter of laat troebel water dus eerst bezinken voordat je een waterzuiveringstablet gebruikt. Je wilt het sowieso liever niet drinken met allerlei deeltjes erin.

Koud water vertraagt de werking enigszins. Bij bergwater of in de winter wacht je dus liever wat langer dan de standaardtijd op de verpakking.

Waar werken ze niet tegen?

Dit is het deel dat je moet kennen voordat je op waterzuiveringstabletten gaat vertrouwen.

Cryptosporidium. Deze parasiet is bestand tegen chloor. Het Amerikaanse CDC stelt dat chloortabletten hem niet doden. Wil je hem uit je water verwijderen dan heb je een waterfilter nodig met een poriegrootte van minimaal 1 micron, of je kookt het water.

Voordat je hiervan schrikt: zet het even in perspectief. De kans dat de parasiet in je eigen kraanwater zit is verwaarloosbaar. Nederlandse drinkwaterbedrijven zijn wettelijk verplicht aan te tonen dat de kans op zo een infectie via drinkwater kleiner is dan één op de tienduizend personen per jaar. Waar hij wél in kan zitten is in oppervlaktewater, en dat komt door mestafspoeling en riool overstorten. Dus in de sloot, de vijver en je regenton. Precies het water waar je een waterfilter voor gebruikt. Zo voorkom je diarree.

Zout. Een waterzuiveringstablet haalt geen zout uit water. Van zeewater maak je hiermee geen drinkwater.

Chemische vervuiling. Benzine, olie, oplosmiddelen, pesticiden en PFAS blijven er gewoon in zitten. Ruikt water chemisch of ligt er een olieachtige glans op, dan kies je een andere bron.

Zware metalen. Lood, koper, cadmium en kwik worden niet verwijderd.

Zand, slib en microplastics. Een waterzuiveringstablet desinfecteert, hij filtert niet. Wat erin zat aan deeltjes, zit er na een half uur nog steeds in.

Blauwalg. Water met drijflagen, groene sliertjes of een waarschuwingsbord laat je staan. De gifstoffen die blauwalg afgeeft verdwijnen niet door desinfectie.

Waarom waterfilter en waterzuiveringstabletten elkaar nodig hebben

Als je die twee lijstjes naast elkaar legt, zie je iets nuttigs. De zwakke plek van een waterzuiveringstablet is de sterke kant van een waterfilter, en andersom.

Wat ons betreft is het belangrijkste om te onthouden: er is geen enkele ziekteverwekker die met allebei de methodes wordt overgeslagen. Wat de waterfilter doorlaat, doodt de tablet. Wat de tablet niet aankan, houdt de waterfilter tegen.

Daarom adviseren wij die combinatie, het is sterker en zekerder. De volgorde is: eerst voorfilteren als het water troebel is, dan door de waterfilter, dan de waterzuiveringstablet erin. Zit er een carbonfilter in je waterfilter, dan haalt dat achteraf ook nog de chloorsmaak weg.

Twijfel je welk filter bij je past, loop dan onze waterfilter keuzehulp door.

Waarom wij dit blijven benadrukken

In onze bestellingen zien we dat veel mensen alleen waterzuiveringstabletten kopen en geen waterfilter. Meestal om de prijs, en dat is een logische afweging: een doosje tabletten kost een paar euro en een waterfilter een veelvoud daarvan.

Op zich kom je daar een heel eind mee. Voor een kookadvies, waarbij er nog gewoon water uit de kraan komt en de bacteriën het probleem zijn, doen die tabletten precies wat er nodig is.

Maar zodra je op je regenton of een sloot bent aangewezen, verandert het plaatje. Dan komt er zand, slib en mogelijk Cryptosporidium bij kijken, en daar houdt het tablet op. Dan sta je met veilig water dat je liever niet drinkt, of met water dat toch niet helemaal veilig is.

Kun je maar één ding aanschaffen, koop dan de waterzuiveringstabletten. Ze zijn goedkoop, ze gaan jaren mee en ze dekken het scenario dat in Nederland het vaakst voorkomt. Maar zie het als het begin en niet als het eindpunt.

Wanneer heb je ze nodig?

In Nederland is kraanwater uitstekend geregeld, dus voor dagelijks gebruik heb je hier niets aan tabletten. Er zijn vier situaties waarin dat verandert.

Bij een kookadvies. Dit is samen met de gebruiksvraag wat wij het vaakst gevraagd krijgen: kan ik hier mijn waterzuiveringstabletten voor gebruiken? Ja, en het is vaak praktischer dan koken. Je kunt drie minuten staan koken, maar met een tablet ben je er zonder pan en zonder brandstof. Handig als je veel water nodig hebt of als de stroom ook uit is. Wat er precies bij een kookadvies geldt staat in wat je doet bij een kookadvies.

Als je voorraad opraakt. Een storing kan langer duren dan de 72 uur waar de meeste mensen op rekenen. Flessenwater is dan vaak op. Met waterzuiveringstabletten en een waterfilter kun je overstappen op je kraanwater, regenton of ander water in de buurt.

Onderweg en op reis. Bij kamperen, wandelen of reizen naar landen waar je het kraanwater niet vertrouwt. Denk daar ook aan de plekken waar dat water alsnog binnenkomt zonder dat je het doorhebt: ijsblokjes in je drankje, gewassen sla, en flessen waarvan de dop niet meer verzegeld was. Bij wildkamperen geldt hetzelfde voor beekwater dat er helder uitziet. Wat er stroomopwaarts gebeurt aan vee, landbouw of recreatie zie je nu eenmaal niet terug in het water.

In je noodpakket. Een doosje kost een paar euro, weegt niets en gaat jaren mee. Van alle voorbereidingen die je kunt treffen is dit een van de goedkoopste.

Waterzuiveringstabletten, waterfilter, koken of flessen: wat kies je?

Waterzuiveringstabletten zijn één van vier manieren om aan veilig water te komen. Ze zijn geen van alle de beste in alles, en dat is precies waarom je er meestal twee wilt.

Voor thuis is de meest robuuste opzet een basisvoorraad flessenwater voor de eerste dagen, met een filter en tabletten ernaast voor als het langer duurt. Een uitgebreidere afweging staat in koken, filteren of tabletten: welke methode wanneer.

Krijg je een officieel advies van je drinkwaterbedrijf, gemeente of veiligheidsregio, volg dat dan. Dat gaat boven elke algemene vergelijking, ook boven deze.

Hoeveel water behandel je met één doosje?

Bij de 8,5 mg travelpack gaat het om vijftig tabletten voor vijftig liter. Om dat in perspectief te zetten:

Voor een paar euro en een doosje ter grootte van een pakje kauwgom. Dat is de reden dat wij ze in vrijwel elk noodpakket meeleveren: er is weinig dat zo weinig ruimte kost en zoveel oplevert. Hoeveel water je huishouden werkelijk nodig heeft reken je uit in hoeveel water heb je nodig in een noodsituatie.

Zo gebruik je ze

De dosering en de wachttijd verschillen per merk en per sterkte, dus de verpakking is altijd leidend. Bij onze Aquatabs van 8,5 mg is het één tablet per liter helder water, met een wachttijd van minimaal dertig minuten.

De stap-voor-stap uitleg, de doseringstabel voor troebel en koud water en de veelgemaakte fouten staan in hoe je Aquatabs gebruikt.

De vier fouten die het vaakst worden gemaakt

Te vroeg drinken. Die dertig minuten zijn geen richtlijn maar de tijd die het chloor nodig heeft. Na tien minuten is het water niet half zo veilig, het is gewoon nog niet veilig genoeg.

Troebel water niet voorfilteren. Deeltjes schermen micro-organismen af. Een koffiefilter of een schone doek kost je een minuut en maakt het verschil tussen werken en niet werken.

De dop vergeten. Je behandelt het water in de fles, maar de druppels op de rand en in de dop zijn onbehandeld. Draai de dop erop en keer de fles even om, dan spoel je die mee.

Doseren op gevoel. Een tablet halveren voor een halve liter of er twee in gooien om het zekerder te maken werkt niet zo. Volg de verpakking.

En de chloorsmaak?

Ja, je proeft het. Behandeld water smaakt naar chloor, en dat is logisch, want dat is het werkzame bestanddeel.

Om het eerlijk te zeggen: ik heb het zelf gedronken en de smaak is merkbaar. Vies vond ik het niet, maar kraanwater is natuurlijk lekkerder. Verwacht dus geen bronwater, en verwacht ook geen zwembad.

Voor de meeste mensen is het geen bezwaar. Vind je het vervelend, dan haalt een waterfilter met carbonelement dat smaakje er grotendeels weer uit. Doe dat wel ná de wachttijd, anders haal je het chloor eruit voordat het zijn werk heeft gedaan.

Hoe bewaar je waterzuiveringstabletten?

Vocht is de vijand. Zodra een tablet vocht opneemt begint hij chloor af te geven, en dan is hij op het moment dat je hem nodig hebt minder waard.

Laat de tabletten daarom in hun blister of originele verpakking zitten tot je ze gebruikt. Bewaar ze droog, koel en uit direct zonlicht. Los in een keukenla of in een vochtige kelder is geen goed idee, net zomin als los in een rugzak.

Controleer de houdbaarheidsdatum als je je noodpakket nakijkt. Neem dat mee in het rondje dat je toch al doet, bijvoorbeeld bij het verzetten van de klok.

Zijn ze veilig?

Bij correct gebruik en de juiste dosering zijn NaDCC-tabletten bedoeld voor drinkwater en worden ze wereldwijd zo gebruikt, ook door de VN en hulporganisaties. Voor inkoop door organisaties als UNICEF moeten ze bovendien voldoen aan internationale normen voor drinkwaterbehandeling, dus het is geen product dat zomaar op de markt komt.

Dat betekent niet dat de dosering vrijblijvend is. Te weinig betekent onvoldoende desinfectie, en dan denk je dat je veilig water hebt terwijl dat niet zo is. Te veel geeft onnodig veel chloorsmaak zonder dat het beter werkt.

Twee situaties vragen extra aandacht. Gebruik je water voor babyvoeding, geef dan de voorkeur aan flessenwater of gekookt water volgens het advies van je drinkwaterbedrijf. En heb je een aandoening of een bekende chloorovergevoeligheid, overleg dan met je arts of apotheek.

Waar het op neerkomt

Een waterzuiveringstablet is een van de goedkoopste en compactste manieren om water veilig te maken, en hij dekt precies datgene waar een filter tekortschiet. Andersom geldt dat net zo goed. Hopelijk onthoud je aan dit artikel dat de combinatie van waterzuiveringstabletten en een waterfilter een sterke combinatie is. Samen dekken ze alles wat je in Nederland realistisch tegenkomt, en apart houden ze allebei een gat open.

Bekijk de Aquatabs travelpack of onze waterfilters, of stuur ons een bericht als je wilt overleggen wat bij jouw situatie past.