Noodpakket voor jouw situatie: ouderen, zorg, huisdieren en meer

Je bent 78, woont alleen op driehoog en loopt met een rollator. Op een avond in januari valt de stroom uit. De lift staat stil, de kamer wordt steeds kouder door de uitgevallen verwarming en je telefoon staat op 20 procent. Het noodpakket in de gangkast is compleet: water, eten, een radio, een zaklamp. Maar wie komt er vanavond langs om te kijken of het goed met je gaat?

Een noodpakket is voor iedereen grotendeels hetzelfde. Wat je erbij nodig hebt, verschilt per situatie. En vaak is dat geen extra product, maar een afspraak, een papieren lijstje of een buurvrouw die weet dat je er bent. Hieronder lees je per situatie waar je extra op let: als oudere, met een chronische ziekte of medische apparatuur, met een beperking, in hoogbouw, in een huurwoning of op kamers, in het buitengebied, met een tweede woning, als je net in Nederland woont en met huisdieren.

Eén basis, en daarna jouw situatie

De basis is voor iedereen gelijk: water, eten, licht, een noodradio, een EHBO-set, een powerbank en de spullen die je zelf toevoegt. Wat er precies in hoort, lees je in wat zit er in een noodpakket. Onze Goed Voorbereid-pakketten zijn samengesteld voor twee personen. Woon je met kinderen, dan vind je in noodpakket voor een gezin hoe je aanvult voor baby's, peuters en oudere kinderen.

De vraag die we na een bestelling het vaakst krijgen is: ben ik nu helemaal goed voorbereid? Mijn antwoord heeft drie delen. Er zijn spullen die je in elk geval zelf moet toevoegen, zoals je medicijnen, contant geld en een papieren lijst met telefoonnummers. Er zijn spullen waarmee je je pakket kunt aanvullen voor jouw situatie. En er is de kant die je niet in een tas stopt: het noodplan en de afspraken met je buurt, familie en vrienden. Hoe kwetsbaarder je situatie, hoe zwaarder dat laatste deel weegt.

Dat heeft een reden. Bij een grote verstoring richten hulpdiensten zich eerst op de mensen die zichzelf het minst kunnen redden, omdat zij het dringendst hulp nodig hebben. Hoe meer jij zelf geregeld hebt, en hoe beter je omgeving weet wat je nodig hebt, hoe minder je afhangt van schaarse hulp die pas later komt.

Noodpakket voor ouderen: zorg dat je er niet alleen voor staat

Ouderen stellen ons andere vragen dan jonge gezinnen. Wat doe ik met mijn medicijnen? Wat als mijn medisch apparaat geen stroom meer krijgt? Wat moet ik in huis hebben als de kleinkinderen er zijn? Daarnaast komen een paar zorgen steeds terug: minder goed ter been zijn, de kans om te vallen in het donker, en minder handig zijn met digitale middelen als juist die het laten afweten.

Ouderen kennen vaak veel mensen, zeker in een dorp. Toch is een van de grootste zorgen die ik hoor dat je in een noodsituatie alleen bent. Daarom is het belangrijkste onderdeel van een noodpakket voor ouderen geen product maar een afspraak. Spreek met je kinderen, familie of buren af wat er gebeurt als de stroom uitvalt: wie belt, wie komt langs en waar je samen naartoe gaat als het thuis te koud wordt. Hoe concreter, hoe beter. Bijvoorbeeld: duurt de storing langer dan twee uur, dan belt de buurvrouw aan. Doe je niet open, dan belt zij je dochter. Woont je familie ver weg, spreek dan af wie van de buren even gaat kijken.

Tegen het vallen helpt licht op de juiste plekken. Leg een zaklamp naast je bed, bij de voordeur en bij de meterkast, zodat je nooit in het donker hoeft te zoeken. Gebruik kaarsen alleen als extra licht in de kamer waar je zit, en loop er nooit mee door het huis. Houd het pakket zelf licht en makkelijk: kleinere flessen water in plaats van een zware jerrycan, eten dat je zonder moeite openmaakt en een handmatige blikopener die goed draait.

Denk ook aan warm weer. Ouderen voelen minder snel dorst en hun lichaam koelt minder goed af, schrijft het RIVM. Valt de stroom uit tijdens een hittegolf, dan doen ook de ventilator en de airco het niet meer. Drink dan genoeg, ook als je geen dorst hebt, en neem ruim water in je pakket.

Ben je niet zo thuis in apps en internetbankieren, dan heb je bij een storing extra profijt van papier en contant geld. Een papieren lijst met telefoonnummers én adressen werkt altijd, ook als je telefoon leeg is. Voor contant geld volgen wij het advies van De Nederlandsche Bank: 70 euro per volwassene, in kleine biljetten en munten. Meer daarover lees je in hoeveel contant geld je in huis hebt voor noodsituaties. Leg bij de noodradio een kaartje met hoe je hem aanzet en oplaadt, dan hoef je dat niet te onthouden op het moment dat het erop aankomt.

Komen de kleinkinderen vaak logeren, reken ze dan mee. Een extra zaklamp, wat eten dat ze lusten en iets om mee te spelen zonder stroom, zoals een kleurboek of een spelletje, maken een donkere avond een stuk rustiger.

• Afspraken met kinderen, familie of buren: wie belt, wie komt langs, waar ga je heen
• Papieren lijst met telefoonnummers en adressen
• Zaklampen op vaste plekken: naast het bed, bij de voordeur, bij de meterkast
• Water in hanteerbare flessen en eten dat je makkelijk openmaakt
• Contant geld: 70 euro per volwassene, in kleine biljetten en munten
• Een noodfluitje, om aandacht te trekken als roepen niet lukt
• Iets voor de kleinkinderen als ze vaak bij je zijn

Chronische ziekte: medicijnen en een overzicht op papier

Gebruik je dagelijks medicijnen, dan zijn die het belangrijkste wat je zelf aan je noodpakket toevoegt. Wij adviseren een voorraad voor minimaal een week. Bespreek met je arts, apotheker of medisch specialist of dat voor jouw medicijnen kan en hoe je ze bewaart. Vaak is het makkelijker dan je denkt: volgens Denk Vooruit geeft de apotheek chronische medicatie meestal voor drie maanden mee. Vraag om een herhaalrecept en bestel ruim op tijd, ongeveer twee weken voordat je medicijnen op zijn, dan heb je altijd een buffer.

Moeten je medicijnen in de koelkast, kijk dan in de bijsluiter hoe lang ze daarbuiten goed blijven, of vraag het je apotheek. Denk Vooruit noemt insuline als voorbeeld: die blijft tot vier weken goed bij kamertemperatuur. Voor andere medicijnen kan dat heel anders zijn. Wat je verder bij klachten of een aanval doet, staat in je eigen behandelplan. Daarover geven wij geen advies; volg altijd wat je arts met je heeft afgesproken.

Net zo belangrijk als de medicijnen zelf is een overzicht op papier. Zet erop welke medicijnen je gebruikt, in welke dosering, wanneer je ze inneemt, wie ze heeft voorgeschreven en waar je extra voorraad ligt. Je apotheek kan een medicatieoverzicht voor je uitdraaien. Bewaar het in een waterdichte map bij je documenten en geef een kopie aan iemand die je vertrouwt. Heb je een aandoening die levensbedreigend kan worden, zorg dan dat je een geneesmiddelenpaspoort bij de hand hebt.

Een hulpverlener moet ook kunnen zien wat er met je is als jij het zelf niet meer kunt vertellen. Daarvoor dragen sommige mensen een medische armband of hanger, met daarop of daarin je aandoening, je medicijnen en een noodnummer. Op de meeste smartphones kun je dezelfde gegevens instellen als medische ID. Ze staan dan ook op het vergrendelscherm, zodat een hulpverlener ze kan lezen zonder je code. Dat werkt alleen zolang je telefoon het doet. Houd hem dus opgeladen met een powerbank, en zorg dat dezelfde gegevens ook op papier in je noodpakket zitten. Neem ze ook op in je noodplan, zodat je huisgenoten weten wat er speelt en waar alles ligt.

• Medicijnvoorraad voor minimaal een week, in overleg met je arts of apotheker
• Bewaarinstructies uit de bijsluiter, zeker bij medicijnen uit de koelkast
• Medicatieoverzicht op papier, met een kopie bij iemand die je vertrouwt
• Medische ID op je telefoon, met dezelfde gegevens op papier en in je noodplan
• Reservebril of lenzen met lenzenvloeistof
• Care Plus O.R.S. bij je EHBO-set
• Telefoonnummers van huisarts, apotheek en specialist

Afhankelijk van medische apparatuur

Ben je thuis afhankelijk van een dialyseapparaat, zuurstofapparatuur of een ander apparaat op stroom, dan is stroomuitval voor jou een ander verhaal dan voor de meeste mensen. Zo'n apparaat heeft doorgaans een ingebouwde accu, maar die gaat zeker geen 72 uur mee. Wij hebben op dat medische vlak geen expertise, dus het gesprek over wat veilig is en wat de alternatieven zijn, hoort bij je behandelend arts. Denk Vooruit adviseert daarnaast om afspraken te maken met de leverancier van je hulpmiddelen over alternatieve stroom.

Kijk ook zelf naar de technische gegevens van je apparaat: welke spanning heeft het nodig en hoe laad je het op? Een gewone powerbank is voor dit soort apparaten meestal niet genoeg. Afhankelijk van het apparaat kan een groot mobiel energiestation, zoals de Powerplus Wallaby, een oplossing zijn. Laat je daarover adviseren voordat je iets koopt.

Het mooiste voorbeeld dat ik ken, kost niets. Een vrouw met ademhalingsapparatuur had afgesproken met haar buurman, een glazenwasser met een generator in zijn bus. Valt de stroom langer dan twee uur uit, dan komt hij langs om haar apparaat op te laden. Dat soort afspraken zijn enorm waardevol en moeten gewoon gemaakt worden. Rijd je in een elektrische rolstoel of scootmobiel, ga dan zuinig om met de accu en bespreek met de mensen om je heen wat je nodig hebt als de stroom uitvalt.

Krijg je thuiszorg, houd er dan rekening mee dat die in een noodsituatie niet altijd kan komen. Zoek van tevoren uit wat je dan zelf moet kunnen en wie je dan helpt.

• Gesprek met je arts over wat veilig is bij langere stroomuitval
• Afspraken met de leverancier van je hulpmiddelen
• Technische gegevens van je apparaat: spanning en manier van opladen
• Een afspraak met iemand in de buurt die kan helpen opladen of vervoeren
• Een plan voor als de thuiszorg niet kan komen

Met een beperking: zien, horen, bewegen of onthouden

Bij een beperking zit het verschil vaak in kleine dingen die je in het dagelijks leven al geregeld hebt, maar die bij een storing wegvallen. Draag je een bril, stop dan een oude of reservebril in je pakket. Heb je een gehoorapparaat, zorg dan voor reservebatterijen of een manier om hem op te laden zonder stroom uit het stopcontact. Hoor je een sirene of een NL-Alert niet goed, spreek dan met je buren af dat zij bij je aanbellen als er iets aan de hand is.

Voor iemand met geheugenproblemen of dementie helpt het om alles op een vaste plek te bewaren en het eenvoudig te houden. Een kaartje bij de voordeur of op de koelkast met "Bel eerst: …" en een naam en nummer geeft houvast. Laat de mensen die helpen, zoals een mantelzorger of de thuiszorg, weten waar het noodpakket staat.

• Reservebril, gehoorapparaatbatterijen of een oplader die zonder stopcontact werkt
• Buren die aanbellen als je alarmen niet goed hoort
• Bij geheugenproblemen: vaste plekken en een kaartje met wie je belt
• Mantelzorger en thuiszorg weten waar het pakket staat

Hoogbouw: water, toilet en de lift

Bij een stroomstoring in een flat valt ook de waterpomp uit, de hydrofoor. Met de gewone druk op de waterleiding komt het water nog tot de begane grond en de eerste paar verdiepingen. Op de tiende verdieping is de kans vrijwel nul dat er nog water uit de kraan komt. Dan heb je ander water nodig, en meer dan je denkt.

Flessen water zijn de makkelijkste oplossing, maar ze nemen veel ruimte in, zeker in een appartement van 50 vierkante meter. Juist als je weinig ruimte hebt, is een waterfilter met een opvouwbare jerrycan en waterzuiveringstabletten ideaal. Dat scheelt enorm veel ruimte en geeft toch water.

Zonder waterdruk werkt ook de douche niet en vult de spoelbak van je toilet zich niet. Heb je genoeg water, dan spoel je door met een emmer water direct in de pot. Is dat er niet, dan zijn plaszakjes een goed alternatief, en houd je jezelf schoon met Wash Wipes. Hygiëne wordt in een flat bij een langere storing snel een serieus punt, dus zorg dat je daar een plan voor hebt.

En dan de lift. Woon je hoog en loop je slecht, dan kun je bij stroomuitval weinig zelf. Je bent dan aangewezen op je omgeving. Spreek daarom vooraf met buren af wie je helpt met boodschappen, water of de trap, en zorg dat je genoeg in huis hebt om een paar dagen boven te blijven.

• Extra water, of een waterfilter met jerrycan en zuiveringstabletten
• Een emmer om het toilet door te spoelen, en plaszakjes
• Wash Wipes voor als de douche niet werkt
• Afspraken met buren als je de trap niet goed op of af kunt

Huurwoning of studentenkamer: weinig ruimte, hetzelfde pakket

Huur je, dan maakt dat voor je noodpakket eigenlijk niet uit. In een koophuis kun je meer aan de woning zelf doen, zoals een thuisbatterij plaatsen, maar dat verandert niets aan wat er in je pakket hoort of aan hoe belangrijk het is. Eén ding is goed om te weten: sinds 1 juli 2022 is een rookmelder verplicht op elke verdieping waar je woont. In een huurwoning moet de verhuurder ze ophangen, en jij zorgt dat ze blijven werken. Test ze dus af en toe.

Op een studentenkamer zijn ruimte en geld meestal het probleem. Begin gewoon en bouw je pakket stap voor stap op; elke week één ding is beter dan niets. Reken voor water op 3 liter per persoon per dag, dus 9 liter voor drie dagen. Past dat niet onder je bed, dan is een waterfilter ook hier de ruimtebesparende oplossing.

Woon je met meer mensen in een studentenhuis, dan kun je een pakket prima delen. Doe het net als een gezin dat samen in één huis woont: een noodradio, een EHBO-set en een waterfilter heb je één keer per huis nodig. Water, eten, een zaklamp en je eigen medicijnen reken je per persoon. Spreek wel af wie het pakket bijhoudt, anders doet niemand het.

• Huurwoning: rookmelders hangen er, jij test ze
• Op kamers: begin klein en bouw stap voor stap op
• 9 liter water per persoon, of een waterfilter als je weinig ruimte hebt
• Studentenhuis: radio, EHBO-set en waterfilter samen, water, eten en licht per persoon
• Eén huisgenoot die het gedeelde pakket bijhoudt

Buitengebied: verder weg van hulp

Woon je buiten het dorp, op een boerderij of aan een lange weg, dan is hulp verder weg en ben je langer op jezelf aangewezen. Zorg voor een veilige manier om te koken met genoeg brandstof, warme dekens voor als de verwarming uitvalt en een manier om informatie te krijgen als telefoon en internet wegvallen. Ben je afhankelijk van zorg van buitenaf of van familie die een eind verderop woont, maak dan extra goede afspraken over wie wanneer komt kijken.

• Veilige kookoplossing met extra brandstof
• Warme dekens of slaapzakken
• Noodradio voor informatie als telefoon en internet uitvallen
• Afspraken met familie of buren die verder weg wonen

Tweede woning of vakantiehuis

Heb je een tweede woning, een chalet of een vakantiehuis, dan adviseren wij in elke woning een noodpakket. Anders sleep je steeds spullen heen en weer, en het gaat gegarandeerd een keer mis: dan staat het pakket net in het andere huis. Hetzelfde geldt trouwens als je kinderen om en om bij twee ouders wonen.

Naar een pakket in een huis waar je maar af en toe bent wordt soms maanden niet om gekeken. Controleer het daarom bij aankomst, of maak het onderdeel van je vaste controle twee keer per jaar. Hoe je dat aanpakt, lees je in noodpakket onderhouden. Vertel ook iedereen die er gebruik van maakt waar het pakket staat.

• Een eigen noodpakket in elke woning
• Controle bij aankomst of twee keer per jaar
• Iedereen die de woning gebruikt, weet waar het pakket staat

Net in Nederland: zo word je gewaarschuwd

Woon je nog niet zo lang in Nederland, dan weet je nog niet altijd hoe je hier gewaarschuwd wordt. Bij een noodsituatie in de buurt stuurt de overheid een NL-Alert naar je telefoon. Daarvoor hoef je niets te doen: je ontvangt het automatisch, gratis en anoniem. De tekst is in het Nederlands, soms met een regel in het Engels. Wat je doet als je er een krijgt, lees je in NL-Alert: hoe het werkt en wat je moet doen.

Daarnaast zijn er de sirenes. Elke eerste maandag van de maand om 12.00 uur worden ze getest. Hoor je ze op een ander moment, dan is er echt iets aan de hand: ga naar binnen, sluit ramen en deuren en zet de radio aan. Het alarmnummer voor politie, brandweer en ambulance is 112.

De overheid heeft haar advies ook in het Engels op english.denkvooruit.nl, en het informatieboekje van Denk Vooruit is er in meerdere talen. Leg een kopie van je paspoort of verblijfsdocument bij je andere documenten in het noodpakket. En leer je buren kennen. Juist als je familie ver weg woont, zijn zij in een noodsituatie de eersten die je kunnen helpen.

• NL-Alert komt vanzelf, je hoeft je niet aan te melden
• Sirene buiten de maandelijkse test: naar binnen, ramen en deuren dicht, radio aan
• Advies in het Engels op english.denkvooruit.nl
• Kopie van paspoort of verblijfsdocument in je noodpakket
• Kennismaken met je buren

Huisdieren: waar kan je dier naartoe?

Voer, water, een riem of transportmand en een setje EHBO voor je dier horen in je noodpakket. Hoeveel je nodig hebt per dier, lees je in noodpakket voor een gezin. Hier gaat het om de vraag die bijna niemand zich stelt: wat doe je met je dier als je je huis uit moet?

Ga er niet van uit dat je je hond of kat overal mee naartoe kunt nemen. Een opvanglocatie voor mensen is niet altijd ingericht op dieren. Dierenorganisaties zoals de Dierenbescherming en de dierenambulances werken sinds 2024 samen in de Stichting Dieren in Rampen, om dieren een vaste plek te geven in de crisisaanpak van de overheid. Dat is een goede ontwikkeling, maar zelf iets regelen blijft nodig. Spreek met familie of vrienden buiten je eigen buurt af dat je dier bij hen terecht kan, of zoek een pension in de buurt van waar je zelf naartoe zou gaan.

Zet je huisdieren ook in je noodplan, met hoeveel en welke dieren je hebt en hoe je ze in veiligheid brengt. Noteer het chipnummer op papier en controleer of je gegevens in het chipregister nog kloppen. Laat je kat alvast wennen aan de transportmand, dan hoef je hem in een noodsituatie niet eerst onder het bed vandaan te halen.

• Een opvangadres voor je dier bij familie of vrienden buiten je buurt
• Huisdieren in je noodplan
• Chipnummer op papier en actuele gegevens in het chipregister
• Transportmand waar je dier al aan gewend is
• Voer, water en een EHBO-setje voor je dier met een tekentang, verband en een muilkorf

Jouw voorbereiding zit hem niet alleen in producten, ook in afspraken

Een noodpakket kopen is het makkelijke deel. Het verschil voor jouw situatie maak je met de dingen die je niet kunt bestellen: een voorraad medicijnen die je met je apotheek hebt geregeld, een buurman die weet dat je slecht ter been bent, een opvangadres voor je hond. Die afspraken kosten niets en zijn op het moment zelf het meest waard.

Kies de situatie die bij jou past en maak deze week één afspraak. Bel je buren, je kinderen of je apotheek. Zet het daarna op papier met het gratis persoonlijke noodplan, zodat iedereen in huis weet wat er afgesproken is. Heb je nog geen noodpakket, kijk dan bij onze noodpakketten en vul het aan met wat jouw situatie vraagt.